• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

مطالعات فهم حدیث

  1. صفحه اصلی
  2. واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث

    نویسندگان

    • فاطمه ونکی 1
    • فتحیه فتاحی زاده 2

    1 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

    2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.

,
مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

10.30479/mfh.2026.22960.2527
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

این پژوهش به تبیین نظام‌مند مبانی تاریخی دو جریان توسعه‌گرا و حداقل‌گزین در اعتبارسنجی میراث روایی شیعه و اثرگذاری نگرش تاریخی آن‌ها بر ضوابط صحت‌سنجی حدیث می‌پردازد. پرسش اصلی، چگونگی اثرگذاری این مبانی تاریخی بر اعتبار بدنه میراث روایی امامیه است. این نوشتار، با رویکرد توصیفی- تحلیلی، آسیب‌های روایی را به دو دسته بنیادین «سهو» و «جعل» تفکیک می‌کند تا از خلط استدلال‌ها جلوگیری و تأثیر سازمان‌یافته هریک بر پیکره حدیث ارزیابی گردد. سپس با تأکید بر ضرورت تعامل روشمند با علم تاریخ، سوگیری‌های هر دو جریان توسعه‌گرا و حداقل‌گزین در تفسیر حقایق تاریخ حدیث را به تصویر کشیده و نشان می‌دهد؛ جریان‌توسعه‌گرا، بی‌دلیل بر پالایش میراث روایی از باورهای التقاطی غلات اصرار می‌ورزد و در نقد محتوایی میراث روایی راویان ضعیف، نسبت به تفاوت موضوعی روایات بی‌توجه است؛ درمقابل، جریان حداقل‌گزین، علی‌رغم انتظار غیر واقع‌بینانه از سلامت بستر نقل به معنا، و اصرار بی‌جا بر رشد بی‌رویه روایات، با برجسته ساختن «اسرائیلیات» به عنوان یک ابزار تحلیلی- روش‌شناختی، گام مثبتی در جهت تقویت عقلانیت دینی برداشته است.

کلیدواژه‌ها

  • اعتبارسنجی حدیث
  • تاریخی نگری در حدیث
  • سهو و جعل در حدیث
  • جریان توسعه گرا حدیثی
  • جریان حداقل گزین حدیثی

موضوعات

  • مطالعات فهم حدیث
  • XML
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
آقایی، سیدعلی. "خاستگاه کتابت در اسلام، معرفی و ترجمه‌‌ مقدمه کتاب پیدایش آثار مکتوب در اسلام: از سماع تا قرائت، اثر گرگور شولر، معرفی کتاب از یاسین داتن". کتاب ماه دین 16، 183(1391ش): 69-71.
احمدی، محمدحسن. "روان‌شناسی متن در پرتو آزمون‌های پیشاتفسیری با تأکید بر متون روایی". مطالعات فهم حدیث 10، 20(1403ش): 157-177. doi: 10.30479/mfh.2024.19327.2301
پاکتچی، احمد، فقه‌الحدیث مباحث نقل به معنا، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1393ش.
پایگاه اطلاع­رسانی دفتر آیت­الله سیدکمال حیدری، https://www.alhaydari.com/fa.
حب‌‌الله، حیدر، الحدیث الشریف، حدود المرجعیه و دوائر الاحتجاج، بیروت، موسسه الانتشار العربی، 2017م.
حسینی‌شیرازی، سیدعلیرضا، اعتبارسنجی احادیث شیعه، تهران، سمت، چاپ دوم، 1397ش.
حیدری، سیدکمال، من محوریة اسلام الحدیث إلی محوریة اسلام القرآن، بیروت، موسسة الابداع الفکری للدراسات التخصصیة، 1438ق.
حیدری، سیدکمال، منطق فهم القرآن، قم، دارفراقد، 1433ق.
حیدری، سیدکمال، میزان تصحیح الموروث الروائی، بغداد، دارفراقد، چاپ چهارم، 2021م.
زرین‌‌کوب، عبدالحسین، تاریخ در ترازو، تهران، امیرکبیر، 1390ش.
سرخه‌‌ای، احسان. «کاربرد «له روایات» در فهرست شیخ طوسی و ارتباط آن با کتب نوادر». علوم حدیث 21، 81(1395ش): 98-125.
سلیمانی، لیلا، محمدحسن صانعی‌پور، ناصر نیستانی، و لیلا السادات مروجی. "بررسی روایات جرح هشام‌بن‌حکم و یونس‌بن‌عبدالرحمن براساس داده‌های سندی-متنی روایات رجالی". مطالعات فهم حدیث 10، 19(1402ش): 81-108. doi: 10.30479/mfh.2023.18305.2215
سندبحرانی، شیخ محمد، الاجتهاد والتقلید فی الرجال، قم، مکتبة فدک، 1437ق.
صفری‌فروشانی، نعمت‌‌الله، غالیان کاوشی در جریان‌‌ها و برآیندها تا پایان سده سوم، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ سوم، 1391ش.
طارمی‌‌راد، حسن. "پیشینه مکتوب منابع معتبر حدیثی شیعه امامیه". چاپ شده در بازشناسی منابع کهن حدیث شیعه، 1394ش، 156-157.
طوسی، محمدبن‌حسن، العدة فی اصول الفقه، تحقیق: محمدرضا انصاری قمی، قم، چاپخانه ستاره، 1417ق.
عرب‌‌صالحی، خداخواست. "تاریخی‌‌نگری و مرزهای دانش". اندیشه نوین دینی 4، 14(1387ش): 99-128.
عمادی‌حائری، سیدمحمد، بازسازی متون کهن حدیث شیعه، قم، دارالحدیث، 1394ش.
غرابی، رضا، درآمدی بر سامانه معرفتی فهم قرآن، {بازخوانی} نظریه سیدکمال حیدری، ترجمه: محمدعلی سلطانی، تهران، سخن، 1394ش.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد، العین، تحقیق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، بی‌جا، دار و مکتبة الهلال، بی‌تا.
فولادزاده، وحید، محمدکاظم رحمان‌ستایش، و مهدی غلامعلی، رساله‌‌ی «مطالعه‌‌ی نقدی تبیین فهرستی در اعتبارسنجی احادیث»، دانشگاه قم، رساله سطح چهار حوزه، 1398ش.
قاسم‌زاده‌خشکرودی، محمود، و عبدالهادی فقهی‌زاده. "تحلیل انتقادی آراء صالحی‌نجف‌آبادی درباره گستره غلوّ در حدیث شیعه و غالیانه دانستن پاره‌ای از احادیث شیعی در کتاب «غلوّ»". مطالعات فهم حدیث 7، 13(1399ش): 185-205. doi: 10.30479/mfh.2020.2255
کشی، محمدبن‌عمر، اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی، تصحیح و تعلیق: میرداماد استرآبادی، تحقیق: سیدمهدی رجائی، قم، موسسه آل‌البیت لاحیاء التراث، 1363ش.
گرامی، محمدهادی. "جریان‌‌شناسی تاریخی و نقش آن در حلّ تعارض‌‌های گزارش‌‌های رجالی". رویکردهای نوین در حدیث‌‌پژوهی شیعه، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1397ش، 85-109.
مامقانی، عبدالله، مقباس الهدایة، محقق: محمدرضا مامقانی، قم، دلیل ما، 1385ش.
مددی‌‌موسوی، سیداحمد، نگاهی به دریا، قم، موسسه کتاب‌‌شناسی شیعه، 1393ش.
نصرتیان، رئوف، شهرام پازوکی، و فاطمه لاجوری. "بازشناسی و کارآمدی روش تاریخی‌‌نگری در مطالعات اسلامی". پژوهش‌های عقلی نوین 7، 13(1401ش): 59-82. doi: 10.22081/nir.2022.61914.1320
ونکی، فاطمه، فتحیه فتاحی‌زاده،و محمدکاظم رحمان‌ستایش. "تحلیل انتقادی جایگاه «تعبّد» در فرایند سنجش اعتبار اخبار در اندیشه‌ی «تبیین فهرستی» و منتقدان آن". مطالعات فهم حدیث 10، 2(1403ش): 111-137. doi: 10.30479/mfh.2023.18074.2193
    • تعداد مشاهده مقاله: 3
مطالعات فهم حدیث

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 بهمن 1404
فایل ها
  • XML
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 3

APA

ونکی, فاطمه و فتاحی زاده, فتحیه . (1404). واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث. مطالعات فهم حدیث, (), -. doi: 10.30479/mfh.2026.22960.2527

MLA

ونکی, فاطمه , و فتاحی زاده, فتحیه . "واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث", مطالعات فهم حدیث, , , 1404, -. doi: 10.30479/mfh.2026.22960.2527

HARVARD

ونکی, فاطمه, فتاحی زاده, فتحیه. (1404). 'واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث', مطالعات فهم حدیث, (), pp. -. doi: 10.30479/mfh.2026.22960.2527

CHICAGO

فاطمه ونکی و فتحیه فتاحی زاده, "واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث," مطالعات فهم حدیث, (1404): -, doi: 10.30479/mfh.2026.22960.2527

VANCOUVER

ونکی, فاطمه, فتاحی زاده, فتحیه. واکاوی تأثیر تاریخی نگری بر اعتبار بدنه میراث روایی شیعه و فرایند اعتبارسنجی حدیث. مطالعات فهم حدیث, 1404; (): -. doi: 10.30479/mfh.2026.22960.2527

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

  • بروزرسانی 1404-11-15
  • بررسی مقالات در سایت مشابه یابی سمیم نور 1404-11-15

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب