تحلیل انتقادی روش های برخورد سلفیه تکفیری با احادیث در نقد مخالفان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران.

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران (نویسنده مسئول).

چکیده

یکی از فعالیت‌های گسترده سلفیه تکفیری، در راستای دشمنی با مخالفان خود اعم از شیعه و سایر مذاهب اسلامی، نقد و ردیه‌نویسی بر عقاید و آراء آنان است. لکن این ردیه‌ها برخلاف اصول و قواعد صحیح نقد بوده و لذا خود، شایسته تحلیل انتقادی است. نویسنده در این مقاله، ابتدا به معرفی سلفیه تکفیری می‌پردازد و پس از آن، روش‌های مختلف سلفیه تکفیری را در استناد به حدیث و در مواجهه با مخالفان بررسی می‌کند. نویسنده در این بررسی، برای هر روش، نمونه‌هایی ذکر کرده و آن روش‌ها را مورد نقد قرار داده است. با بررسی آثار مختلف سلفیه تکفیری، روشن می‌شود که آنان در مقام نقد مخالفان، روش‌هایی مانند حذف حدیث از منابع حدیثی، تحریف حدیث، استناد به احادیث ضعیف و جعلی، ضعیف یا جعلی خواندن احادیث صحیح، تقطیع نابجا و ... را در پیش گرفته و به همین دلیل به خطا رفته‌اند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

آسایش‌طلب‌طوسی، محمدکاظم، «جماعت المسلمین»، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، 1393ش.

آل بوطامی، احمد بن حجر، العقائد السلفیة بأدلتها النقلیة و العقلیة، قطر، دار الکتب، 1415ق.

آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.

_____________، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415ق.

ابن اثیر، عز الدین علی، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، بیروت، دار الفکر، 1409ق.

ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، مجموع الفتاوی، قاهره، دار الوفاء للطباعة و النشر و التوزیع، سوم، 1426ق.

___________________، منهاج السنه التبویه فی نقض الکلام الشیعه القدریه، عربستان، جامعه الامام محمد بن سعود الاسلامیه، 1406ق.

ابن حزم، علی بن احمد، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، بیروت، دار الکتب العلمیه، بی‌تا.

ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند الامام احمد بن حنبل، بیروت، موسسه الرساله، 1416ق.

ابن شهر آشوب، محمد بن علی، المناقب، قم، علامه، بی‌تا.

ابن عثیمین، محمد بن صالح، مجموع فتاوی، ریاض، دار الوطن للنشر، دوم، 1413ق.

ابن عدی، ابو احمد، الکامل فی ضعفاء الرجال، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق.

ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغه، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، بی‌تا.

ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، سوم، 1414ق.

اسلامی، سید حسن، اخلاق و آیین نقد کتاب، تهران، خانه کتاب، 1391ش.

البانی، محمد ناصرالدین، إرواء الغلیل فی تخریج احادیث منار السبیل، بیروت، المکتب الإسلامی، دوم، 1405ق.

_________________، تحذیر الساجد من اتخاذ القبور مساجد، بیروت، المکتب الاسلامی، چهارم، بی‌تا.

_________________، سلسله الاحادیث الصحیحه و شیء من فقهها و فوائدها، ریاض، مکتبة المعارف للنشر والتوزیع، 1415ق.

_________________، ضعیف سنن الترمذی، بیروت، المکتب الإسلامی،‌ 1411ق.

بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، بیروت، دارالفکر، 1401ق.

بن باز، عبدالعزیز بن عبدالله، فتاوی نور علی الدرب، ریاض، الرئاسة العامة للبحوث العلمیة والإفتاء، 1428ق.

__________________، مجموع فتاوی و مقالات متنوعه، ریاض، الرئاسة العامة للبحوث العلمیة والإفتاء، 1408ق.

بوطی، محمد سعید رمضان، سلفیه بدعت یا مذهب، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، سوم، 1387ش.

بیهقی، احمد بن حسین، السنن الصغیر، کراچی، جامعة الدراسات الاسلامیة، 1410ق.

پاکتچی، احمد، روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، دوم، 1393ش.

ترمذی، محمد بن عیسی، سنن ترمذی، بیروت، دار الفکر، دوم، 1403ق.

جمعیة الآل و الاصحاب، الیواقیت و الدرر فی ثناء الآل علی ابی بکر و عمر، کویت، جمعیة احیاء التراث الاسلامی، بی‌تا.

جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، تحقیق احمد عبد الغفور عطار، بیروت، دار العلم الملایین، بی‌تا.

حطیط، نسیب محمد، تکفیر و توحید، ترجمه برزآبادی فراهانی، محسن، تهران، موسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور، 1395ش.

دهخدا، علی اکبر، لغتنامه، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1377ش.

ذهبی، شمس الدین، سیر اعلام النبلاء، قاهره، دار الحدیث، 1427ق.

زبیدی، محمد بن محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دار الفکر، بی‌تا.

ساروخانی، باقر، روشهای تحقیق در علوم اجتماعی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1375ش.

سبحانی، جعفر، آیین وهابیت، تهران، مشعر، چهارم، 1380ش.

سندی، نورالدین، حاشیة السندی علی سنن النسائی، حلب، مکتب المطبوعات الاسلامیة، دوم، 1406ق.

طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، دار الکتب العلمیة، 1407ق.

______________، جامع البیان، بیروت، موسسة الرسالة، 1420ق.

عسقلانی، ابن حجر، المطالب العالیه بزوائد المسانید الثمانیة، ریاض، دار العاصمه للنشر والتوزیع، 1419ق.

علوان، ناصر بن عبدالله، التبیان شرح نواقض الاسلام، بی‌جا، دار المسلم، ششم، بی‌تا.

فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، نشر هجرت، دوم، بی‌تا.

قسطلانی، شهاب الدین، ارشاد الساری لشرح صحیح البخاری، مصر، المطبعة الکبرى الأمیریة، هفتم، 1323ق.

قفاری، ناصر بن عبدالله، اصول مذهب الشیعة الامامیة الاثنی عشریة، بی‌‌جا، انتشارات دار الرضا، 1418ق.

کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، مشهد، دانشگاه فردوسی، 1348ق.

کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، مصحح: دار الحدیث، قم، دار الحدیث، 1429ق.

مبارکفوری، أبو العلا محمد عبد الرحمن بن عبد الرحیم، تحفه الاحوذی بشرح جامع الترمذی، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1410ق.

متقی هندی، علاءالدین، کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، بیروت، موسسه الرساله، پنجم، 1401ق.

مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، دوم، 1403ق.

محمد بن عبدالوهاب، التوحید، مصر، مکتبه عباد الرحمن، 1429ق.

محمدی صبور، حمید، فرماندهان تکفیر، ایران، بی‌نا، 1394ش.

مسعودی، عبدالهادی، آسیب شناسی حدیث، تهران، انتشارات زائر، 1389ش.

_____________، روش فهم حدیث،  تهران، انتشارات سمت، هفتم، 1392ش.

مسلم بن حجاج، الجامع الصحیح، بیروت، دار الجیل، بی‌تا.

مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بیروت، دار الکتب العلمیة، سوم، بی‌تا.

معارف، مجید، شناخت حدیث (مبانی فهم متن، اصول نقد سند)، تهران، موسسه فرهنگی نبأ، دوم، 1388ش.

میلانی، سید علی، الامامه فی اهمّ الکتب الکلامیه، قم، حقائق اسلامی، 1384ش.

نعیمی، ابو محمد، ابن تیمیه و منهجه فی الحدیث، قم، جامعه المصطفی العالمیه، 1429ق.

هوشنگی، حسین و پاکتچی، احمد، بنیادگرایی سلفیه، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، دوم، 1393ش.

هیتمی، ابن حجر، الصواعق المحرقه على أهل الرفض والضلال والزندقة، لبنان، مؤسسة الرسالة، 1417ق.