نقد و بررسی کتاب‌ «الاسرار المرفوعه‌ فی الاخبار الموضوعه‌»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه قم

2 دانشیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

ملا علی قاری از علمای متأخر اهل‌ سنت‌ است‌ که‌ در کتاب‌ «الاسرارالمرفوعه‌» به‌ بررسی اخبار موضوع‌، همت‌ گماشته ا ست. اهمیت‌ بحث‌ از حدیث‌ موضوع‌ در این‌ است‌ که‌ گاهی احادیث‌ سست‌، موجب‌ وهن‌ اسلام‌ می‌شود و ا همیت‌ نقد کتاب‌ مورد بحث‌ در این‌ است‌ که‌ مؤلف‌ از آثار متقدمین‌ در این‌ فن‌، بهره‌ برده‌ و به‌ بررسی «احادیث‌ موضوعه‌» مشهور بین‌ عموم‌ مردم‌، اکتفا کرده‌ است‌. انگیزه‌ مصنف‌، تمییز بین ‌موضوع‌ و مرفوع‌ است‌ که‌ احادیث‌ موضوعه‌ اجماعی را جمع‌ و گاهی تصحیح‌ کرده ‌است‌. ایشان به‌ اموری که‌ در شناخت‌ مجعولات‌، مشهورند ولی صحیح‌ نیستند و ‌علایم‌ بازشناسی موضوع‌ می‌پردازد. ‌برخی احادیث‌ این‌ کتاب‌، موقوف‌اند. برخی را از مفتریات‌ شیعه‌ دانسته‌؛ در حالی که‌ مستندات‌ مهمی بر آن‌ وجود دارد مثل‌حدیث وصیت و خلافت ‌و ردالشمس بر‌علی(ع). قاری چند قاعده‌ برای شناخت‌ موضوعات‌ مطرح‌ کرده‌ که‌ از‌ آن جمله است: نسبت‌ ‌گزاف‌ به‌ پیامبر(ص)، تکذیب‌ حدیث با حس‌ و تجربه، بی‌پایه‌ و بی‌ارزش‌ بودن‌ حدیث‌‌ که‌ مورد تمسخر واقع‌ شود، تناقض‌ با سنت‌ صریحه‌، حدیثی که‌ ادعا شود که‌ پیامبر(ص) در حضور صحابه‌ کاری انجام‌ داد ولی صحابه ‌اتفاق بر کتمان‌ آن‌ داشته‌ باشند و نقلش‌ نکرده‌ باشند مثل‌ حدیث‌ غدیر که کلام‌ ایشان ‌صحیح‌ نیست‌؛ زیرا حدیث‌ غدیر را تعداد زیادی نقل‌ کرده‌اند و علامه‌ امینی متذکر آنها شده است.‌ ایشان در آخر کتاب‌، چند‌ علامت‌ کلی مثل احادیث‌ فضائل‌ سور، فضیلت و یا ذم برخی صحابه و افراد و شهرها و ... را برای احادیث‌ موضوعه‌ ذکر کرده‌ که‌‌ مواردی از آنها می‌تواند صحیح‌ باشد.

کلیدواژه‌ها


قرآن مجید.

آمدی، عبدالواحد، غررالحکم‌ و دررالکلم‌، تصحیح‌: ارموی، تهران‌، دانشگاه‌ تهران‌، 1366ش‌.

ابن‌اثیر جوزی، النهایة‌ فی غریب‌الحدیث ‌و الاثر، تحقیق:‌ الطناخی، بیروت‌، دار احیاء التراث‌ العربی، بی‌تا.

 ابن‌خلدون‌، مقدمه‌ ابن‌خلدون‌، بیروت‌، مؤسسة‌ الاعلمی، بیتا.

ابن‌جوزی، ابی‌الفرج‌، الموضوعات‌، تحقیق:‌ محمد عثمان‌، بیروت‌، دارالفکر، 1403ق.

احمدبن‌ حنبل‌، مسند، بیروت، دارالفکر، 1412ق.

امینی، عبدالحسین‌، الغدیر فی الکتاب‌ و السنة‌ و الادب‌، تهران‌، دارالکتب‌ الاسلامیه‌، 1366ش‌.

بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح‌ بخاری، بی‌جا، دارالفکر، 1401ق.

تبریزی، محمد حسین ‌بن‌ خلف‌، برهان‌ قاطع‌، تحقیق:‌ دکتر محمد معین‌، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.

حاج‌ احمد، یوسف‌ المنتقی من‌ الاحادیث‌ الضعیفة‌ و الموضوعات‌ علی المصطفی، دمشق‌، بینا، بیتا.

حر عاملی، محمدبن حسن، وسائل‌الشیعه‌، مکتبة‌ الاسلامیه‌، تهران‌، 1391ق.

سید رضی، محمد بن حسین، ترجمه‌ نهج‌البلاغه‌، ترجمه: محمد دشتی، قم، مؤسسه‌ تحقیقاتی امیرالمؤمنین‌، 1382ش‌.

سیوطی، جلال‌الدین‌، تدریب‌الراوی، بیروت‌، دارالکتب‌ العلمیه‌، 1417ق.

صبحی صالح‌، علوم‌ حدیث‌ و اصطلاحات‌ آن‌، ترجمه:‌ نادرعلی، تهران‌، اسوه‌، 1376ش‌.

طوسی، محمدبن‌ حسن‌، امالی، بی‌تا، بی‌جا.

عسکری، علامه‌ سیدمرتضی، احادیث‌ أم‌ّالمؤمنین‌ عایشه‌، بیروت‌، التوحید للنشر، 1419ق.

قاری، ملاعلی، الاسرار المرفوعه‌، تحقیق:‌ لطفی صباغ‌، بیروت‌، المکتب‌ الاسلامی، 1406ق.

قاسمی، محمد جمال‌الدین‌، قواعدالتحدیث‌، تحقیق:‌ البیطار، بیروت‌، دارالنفائس‌، 1407ق.

کحاله‌، عمر رضا، معجم‌المؤلفین‌، بیروت‌، مؤسسة‌ الرسالة‌، 1414ق.

کلینی، محمدبن‌ یعقوب‌، الکافی، تصحیح:‌ علیاکبر غفاری، تهران‌، دارالکتب‌ الاسلامیه‌، 1363ش‌.

مامقانی، عبدالله، مقباس‌الهدایه‌، تحقیق‌: محمدرضا مامقانی، قم‌، مؤسسه‌ آل‌البیت‌، 1411ق.

مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، طهران‌، المکتبة‌ الاسلامیه‌، 1406ق.

مسلم‌، ابن حجاج قشیری نیشابوری، صحیح‌ مسلم‌، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.

نجاشی، احمد بن علی، فهرست‌، بی‌تا.

هندی، حسام‌الدین‌، کنزالعمال‌، بیروت، مؤسسه‌ الرسالة‌، 1405ق.